Gebelik ve Doğum

Cinsellik

Kürtaj
12 Punto 15 Punto 17 Punto

Türkiye’de yasa ile 10 haftaya kadar istenmeyen gebeliklerin yetkili sağlık personeli tarafından sonlandırılmasına izin verilmiştir. Bu şekilde uygun görülen gebeliklerin sonlanmasında en güvenilir ve sağlığa uygun yöntem kürtajdır.

Kürtaj

İstenmeyen gebelik nedeniyle doktorunuza başvurduğunuzda ilk olarak ultrason dahil olmak üzere muayene olacaksınız. Bu muayene sonucunda gebeliğin sorunsuz ve kaç haftalık olduğu anlaşılacaktır. Gebelik haftası son adet tarihinin ilk gününden itibaren hesaplanır. Türkiye’de yasa ile 10 haftaya kadar istenmeyen gebeliklerin yetkili sağlık personeli tarafından sonlandırılmasına izin verilmiştir. Bu şekilde uygun görülen gebeliklerin sonlanmasında en güvenilir ve sağlığa uygun yöntem kürtajdır. Kürtaj gebeliğin cerrahi bir müdahale ile rahim dışına alınmasıdır. Bu yöntemin uygun yapıldığı takdirde kalıcı bir sorun ortaya çıkarması olasılığı çok azdır. Türkiye’de piyasada bulunan hiçbir ilaç gebelik sonlandırılmasında kullanılamaz. İlaçla düşük olması tıbben kabul edilemez bir durumdur. İlaçla veya kabul edemeyeceğimiz yöntemlerle düşük yaptırılması özellikle kırsal kesimde yaygındır. Bu tip düşük yapılması aşırı kanama ve iltihap nedeni ile çok tehlikelidir. Sonuçta hangi yöntemle düşük olursa olsun yine kürtaj gerekecektir. Son yıllarda önce Avrupa’da sonra ABD’de kullanılan RU486 adlı ilaç güvenilir olarak düşük yaptırılmasında kullanılmaktadır. Fakat bu ilacın kullanımı bu ülkelerde çok dikkatli biçimde sağlık kuruluşları kontrolü altında yapılmaktadır. Bu ülkelerde hastalar da çok bilinçli olarak denilenlere uymaktadır. Türkiye’de bu ilacın kullanılması özel koşullar nedeniyle iyi tartışılmalıdır.

Gebelik Tanısı
Doğurgan çağdaki kadınlarda adet gecikmesi olan her durumda gebelikten şüphelenilmelidir. Gebelik tanısı gebeliğe bağlı bulantı, aşerme, göğüslerde hassasiyet gibi özel yakınmalarla veya daha iyisi gebelik testi yaptırılarak konulabilir. Gebelik testleri idrarda gebeliğe özgü hormonlara bakılarak yapılır. Günümüzde bu tip testler oldukça hassastır çoğu zaman adet gecikmesinin ilk günlerinde sonuç veririler. Burada anımsatmamız gereken bir konu bu testlerin bir hastanede veya yetkili bir laboratuarda yaptırmanız gerektiğidir. Ülkemiz koşullarında son zamanlarda sağlık kabinlerinde veya eczanelerde yapılan testlerin güvenilirliği azdır. Gebelik testi sonucunun “negatif” olması gebeliğin olmadığı anlamına gelir. Bu durumda adet gecikmesinin nedeni araştırılması için doktorunuza danışmanız gereklidir. Test sonucu “pozitif” ise korkulan başa gelmiştir ve gebelik var demektir. Bu durumda eşinizle görüşüp gebeliğin geleceği konusunda kesin bir karara varmalısınız. Gebeliğin devamına karar verirseniz gebelik takibi için doktorunuza başvurmalısınız.
İstenmeyen gebelik

Belki de bütün kadınların korkusu istenmeyen bir gebeliğe sahip olmaktır. Bunun nedeni genellikle gebelikten koruyucu önlemlerin yeterli olarak alınmaması ve bir istenmeyen gebelik durumunda ne yapılacağını bilmemektir. Sanılanın aksine bu tip sorunlar tamamen çözümsüz değildir. İstenmeyen gebelik, kadının doğum yapmak istememesi, doğum yapmanın sağlık açısından zararlı olması veya yaşayan çocuk sayısı fazla olan durumlarda görülen gebelik durumlardır. İstenmeyen gebelik olmaması için doğum kontrol yöntemlerini kullanmalısınız. Gebelik olduğu durumlarda ise aşağıda açıklayacağımız yöntemlerle sorun çözülebilir.

Kürtaj Fiyatları ne kadar ?
Kürtaj fiyatları kürtaj yapan hastane, poliklinik ve doktor kürtaj fiyatı tarifesine göre değişiklik arzetmektedir. Kürtaj fiyatlarını belirleyen en temel etken müdahalenin yapıldığı hastanenin ücretlendirme politikasıdır. Diğer etkenler ise tercih edilen anestezi şekli (lokal veya genel) ve müdahaleyi uygulayan doktorun fiyat politikasıdır. Kürtaj “küçük cerrahi müdahale” sınıfına girdiğinden kürtaj fiyatları genellikle ucuzdur. Başarılı bir operasyonun anahtarı kürtajı uygulayan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı ve Anestezi Uzmanındadır. Bununla ilgili daha ayrıntılı bilgiyi kadın doktorlarından, sağlık merkezlerinden, kadın doğum uzmanlarından alabilirsiniz.

Kürtaj Riskleri
Yasal sınırlar içinde (10. gebelik haftasına kadar uygulanan kürtaj) oluşması muhtemel riskler büyük oranda işlemi uygulayan Kadın-Doğum uzmanının tecrübesine bağlıdır. Lokal anesteziyle yapılan uygulamalarda işlem esnasında en sık rastlanan sorunlar lokal anestezik maddeye aşırı duyarlılık ve vazovagal senkoptur (uterusun sabitlenmesi amacıyla takılan alet nedeniyle bayılma oluşması). Bu, geçici ve selim bir durumdur. Yaklaşık %1 oranında görülür. İşlemden hemen sonra en sık görülen sorun bulantı ve kusmadır. Bazen bayılma hissi oluşabilir. Bu durum da yaklaşık %1 oranında gözlenir ve hayati tehlike yaratmayan geçici bir durumdur. Bazen rahim ağzı kanülün geçmesine izin vermeyecek şekilde sert olabilir ve işlem yarıda bırakılabilir (görülme oranı: yaklaşık 700'de 1). Tahliye bir hafta sonrasına ertelenir. Gebelik çok erken ise tahliye başarısız olabilir. Tahliye bir hafta sonrasına ertelenir. Tecrübeli bir Kadın-Doğum uzmanı erken bir gebeliği tahliye etme girişiminde bulunmak yerine belli bir süre bekledikten sonra tahliye etmeyi önerir. Özellikle gebelik büyükse işlem esnasında aşırı kanama olabilir. Yasal sınırlar içinde yapılan tahliyelerde oluşan kanamalar hayati tehlike yaratmaz. Çok ender durumlarda ve çoğunlukla yasal sınırı aşan (10. gebelik haftası sonrası uygulanan) tahliyelerde işlem esnasında rahim delinebilir . Özellikle çok erken gebelik haftalarında uygulanan tahliyelerde işlemden birkaç saat sonra görülen nadir bir sorun da rahim içinde kan birikmesidir (görülme oranı 500'de 1). Hayati bir tehlike yaratmayan bir durumdur ve rahmin içindeki kan boşaltılarak tedavisi sağlanır. Enfeksiyon oluşacaksa bu genellikle işlemden 6-7 gün sonra ortaya çıkar ve kendini ağrı, akıntı, aşırı kanama şeklinde belli eder. Kürtaj sonrası verilen antibiyotikleri düzenli olarak kullanmanız durumunda bu sorun da ender olarak gözlenir. İçeride “parça kalması” durumunda genellikle ilk iki haftada adet esnasındaki kanamadan çok daha fazla kanama görülür ve bu kanama pıhtı şeklinde ve koyu renklidir. Kanamanın ağrılı olması kural değildir. Bazen parça düştüğü gözlenebilir. Geç dönemde görülen en önemli, ancak ender bir sorun işlem esnasında rahim iç tabakasının aşırı hasar görmesi sonucunda oluşan yapışıklıklardır (Asherman sendromu). Kendini kürtajdan 4-5 hafta geçmesine rağmen adet kanamasının olmaması ve ilaç tedavisiyle de kanama oluşturulamaması şeklinde gösterir. Usulüne uygun yasal sınırlar içinde yapılan tahliyelerde ve özellikle de vakumla uygulanan işlemlerde ender olarak gözlenir.

Doktorunuzu hemen aramanız gereken durumlar
Kürtaj sonrası evde fenalık hissi olursa.Kanama çok fazla olup gittikçe artıyor ise. Kürtajdan 15-20 gün geçmesine rağmen kanamanız hala adet vasfında devam ediyor ise ve azalmıyorsa. Şiddetli kanama ile birlikte olan kıvrandırır tarzda ağrılarınız olursa. Hiç kanamanız olmayıp ağrılar çok şiddetli ve kramp tarzında ise. Ateşiniz yükseliyor,kokulu akıntı, kanama ve kasık ağrılarınız var ise. Gebelik belirtileri hala devam ediyor ise ve. Kendinizi iyi hissetmiyorsanız, huzursuz iseniz. Lütfen hemen doktorunuzu arayınız!

Kürtaş sonrası neler olabilir ve nelere dikkat edilmelidir?
Antibiyotik,ağrı kesici ve gerekli görülürse kanama azaltıcı ilaçlar verilerek evine gönderilir. Lokal anestezi ile 15 dakika, genel anestezi sonrası 1 saat sonrası hasta eve gönderilir. Kürtajdan 1 hafta sonra ultrasonografi ile rahim kontrol edilir. Kurtaj sonrası genelde 2-3 gün sonra adet tarzında fazla olmayan ve 10-15 gün devam eden kanama başlayabilir, bu normaldir.Telaşlanacak bir şey yoktur. Kanama olmaması da normaldir.Kanama ile birlikte genellikle az miktarda küçük pıhtılar düşebilir ve kanama ile birlikte 1-2 gün devam eden adet sancısına benzer ağrılar da olabilir. Bu belirtilerin hepsi normaldir. Kürtaj yapılan gün adetin ilk günü olarak kabul edilir.Küretaj sonrası 4-6 hafta içinde adetin görülmesi gerekir.İşlem sonrası 40 gün içinde adet görülmez ise doktorunuzu aramalısınız. Kürtaj sonrası 2-3 hafta havuz ,deniz,jakuzi ve küvette banyo yasaktır. Ayakta ılık duş şeklinde banyo yapılabilir. Kürtaj sonrası 2-3 hafta cinsel ilişki önerilmez.

Kürtaj nasıl yapılır ve tekniği nedir?
Kürtaj işlemi öncesinde tam jinekolojik muayene ve transvaginal ultrasonografi ile değerlendirme yapılmalıdır. Günümüzde genellikle vakum aspirasyon yöntemi ile küretaj yapılmaktadır.Bu kullanılan vakum sistemi Karmen kanülü olarak isimlendirilmektedir. Bu sistemin uçları plastik olup kullanıldıktan sonra atılmalı ve tekrar kullanılmamalıdır. Genel anestezi yada lokal anestezi uygulanabilir.Daha önce doğum yapmamış veya sezaryen ile doğum yapmış hastalarda genel anestezi tercih edilir.Lokal anestezi ile rahim ağzının her iki yanına anestezik ilaç enjekte edildiği halde rahatsızlık hissi ve vakum esnasında ağrı duyulabilir.Kürtajın psikolojik etkisi de düşünüldüğünde genel anestezi tercih edilmektedir.Genel anestezi bir anestezi uzmanı tarafından verilmelidir.Anestezi kürtaj işlemi kısa olduğu için 3-5 dakika sürer.Uyanma süresi genellikle 5 dakikadır.İşlem sonrası 1 saat dinlenmenin ardından anestezi etkisi geçtiği için hasta evine gidebilmekte ve normal yaşantısına dönmektedir. İşlem öncesi mutlaka 6 saat açlık gerekir. Su içilmesine de izin verilmez. İşlem jinekolojik masada muayeneyi takiben yapılır. Rahim ağzının görülebilmesi için önce vajinal spekulum yerleştirilir.Vagina ve rahim ağzı özel bir solüsyonla silinir.Rahim tek dişli olarak isimlendirilen bir alet ile tutulup çekilir ve düz hale getirilir.Lokal anestezi uygulanacak ise bu işlemden sonra lokal anestezik ilaç yapılır. Genel anestezi uygulanan hastalar bu prosedürü başından itibaren hiç hissetmezler ve görmezler. Buji olarak isimlendirilen aletler yardımı ile gebelik haftasının büyüklüğüne göre rahim ağzı genişletilir.Daha önce doğum yapmış ve gebelik haftası küçük hamilelerde bu dilatasyon bazen gerekmemektedir. Lokal anestezi uygulanan kadınlarda kürtaj işleminin en sıkıntılı ve ağrılı dönemdir.

Dilatasyonun yani rahim ağzını genişletmenin ardından steril olan ve özel boyutlarda olan plastik kanüller ile rahim ağzından girilerek rahim boşluğuna ulaşılır.Kanülün ucu özel üretilmiş ve 60 santilitrelik vakum yaratan özel enjektöre monte edilir,enjektör ile negatif basınç sağlanarak rahim içindeki madde emilerek temizlenir.Bu yöntem ile keskin,metal küretlerin kullanımı aza indirilmiştir.Eskiden keskin metal küretler ile yapılan kürtajlarda rahim delinmesi,yapışıklık riski daha fazla olmaktaydı. 10 haftanın altındaki kürtajlarda artık bu eski yöntem kullanılmamaktadır. Keskin küretler ile yapılan kürtaj sadece tanı ve biopsi amaçlı yöntemlerde kullanılmakta olup doğru ve yeterli parça alınması için şarttır.Rahim içi temizlendikten sonra tek dişli çıkarılır, çıktığı yerdeki kanama bir gazlı bez ile tampone edilerek kanama durdurulur. Vagina tekrar antiseptik solüsyonlarla ile yıkanıp spekulum çıkarılır. Hasta kaldırılmadan rahim içi ultrasonografi ile parça kalıp kalmadığını anlamak için kontrol edilir. Ağrının daha sonra olmaması için kalçadan iğne ile veya makattan fitil ile ağrı kesici uygulanır

Kürtaj işleminin Uygulanması
Yasal sınırlarda kürtaj işlemi için uygun haftada tesbit edilen istenmeyen gebeliklerde kürtaj işlemi ile ilgili tahliyeler hem lokal anestezi (bölgesel uyuşturma), hem de genel anestezi altında uygulanabilir. Genel anestezi işlemin tümüyle ağrısız seyretmesi açısından çağdaş ve etkili bir yöntemdir. İlk kez kürtaj işlemi yaptıran ve normal doğum ile doğum yapmamış hanımlarda genel anestezi ile kürtaj işlemini yaptırmalarını öneririz, normal doğum yapmış ve daha önceden kürtaj deneyimi olan hanımlar lokal anestezi ilede kürtaj yaptırabilirler. Kürtaj işleminde en önemli ve hasas konu şayet gebelik istenmiyorsa karar vermek için 1 gün dahi ertelememeleridir, ilerletilen her gebelik günü işlem risklerinin ve işlem esnasında kullanılacak tahliye kanüllerinin çaplarının büyümesine, işlem süresinin uzmasına neden olacaktır. Ayrıca hanımlar gebelik haftalarını hesaplarken genellikle yanlış hesaplamalar yapmaktadır. Bir gebelik haftası hesaplanırken gebeliğin muhtemel oluşma anı yani ilişkinin olduğu gün gebelik haftası hesaplamasında baz alınmaz, gebelik haftası hesaplamasında en son gördüğünüz adetin ilk gününden itibaren bu güne kadar geçen süre hesaplanarak gebelik haftası belirlenir. Yani 28 günde ( 4 hafta ) bir adet görüyorsanız ve vaktiniz geldiği halde 14 ( 2 hafta ) gündür adet görmemişseniz son adetinizin ilk gününden itibaren (4 hafta + 2 hafta = 6 hafta ) hesaplandığında 6 haftalık gebelik sözkonusudur.


Op.Dr.Orhan Doğan